Trung Quốc giành lại ngôi siêu máy tính nhanh nhất thế giới với LineShine

Trung Quốc vừa bất ngờ giành lại vị trí siêu máy tính nhanh nhất thế giới trên bảng xếp hạng Top500, danh sách uy tín nhất ngành điện toán hiệu năng cao, sau khoảng 3 năm vắng bóng ở vị trí dẫn đầu. Hệ thống LineShine, đặt tại Trung tâm Siêu tính toán Quốc gia Thâm Quyến, đạt hiệu năng 2,198 exaflops, vượt qua El Capitan của Mỹ, hệ thống từng giữ vị trí số 1 trước đó, khoảng 20%. Sự kiện càng đáng chú ý hơn khi diễn ra chỉ ít ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ký hai sắc lệnh hành pháp về điện toán lượng tử nhằm duy trì vị thế dẫn đầu công nghệ trước Trung Quốc.

LineShine giành ngôi vương Top500

Theo bảng xếp hạng Top500 công bố tại hội nghị siêu tính toán quốc tế ở Hamburg, LineShine đã chính thức vượt qua El Capitan để trở thành siêu máy tính mạnh nhất thế giới, đạt 2,198 exaflops trên bài kiểm tra HPL (High Performance Linpack), tức thực hiện hơn 2 triệu tỷ phép tính mỗi giây. Đây là lần đầu tiên sau 3 năm Trung Quốc trở lại vị trí dẫn đầu danh sách này, một cột mốc được xem là bất ngờ với nhiều chuyên gia trong ngành, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ vẫn duy trì các biện pháp hạn chế xuất khẩu chip cao cấp sang Trung Quốc nhiều năm qua.

Điểm đáng chú ý nhất của LineShine là toàn bộ hệ thống được xây dựng từ linh kiện nội địa, không có bất kỳ thành phần nước ngoài nào trong toàn bộ chuỗi công nghệ. Hệ thống sử dụng bộ xử lý LX2 với 304 nhân mỗi chip do Trung Quốc tự phát triển, tổng cộng 13,79 triệu nhân trên toàn hệ thống, cùng kiến trúc liên kết (interconnect) riêng và hệ điều hành Kylin tự chủ. Đây là minh chứng rõ ràng cho chiến lược tự chủ công nghệ mà Trung Quốc theo đuổi nhiều năm qua, đặc biệt từ khi đối mặt với các lệnh hạn chế xuất khẩu chip từ Mỹ.

LineShine được xây dựng hoàn toàn từ linh kiện nội địa Trung Quốc. Nguồn: YouTube

Thiết kế không dùng GPU, một lựa chọn khác biệt

Một điểm đặc biệt khác của LineShine là hệ thống này hoàn toàn không sử dụng GPU, vốn là thành phần chủ lực trong hầu hết các siêu máy tính hàng đầu thế giới hiện nay, bao gồm cả El Capitan. LineShine trở thành siêu máy tính đầu tiên vượt mốc 2 exaflops chỉ dựa trên thiết kế CPU, một hướng đi khác biệt so với xu hướng chung của ngành, nơi GPU thường được xem là chìa khóa cho hiệu năng tính toán cực lớn, đặc biệt với các tác vụ AI.

Lựa chọn thiết kế này phần nào phản ánh thực tế Trung Quốc vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận GPU cao cấp do các lệnh hạn chế xuất khẩu từ Mỹ, buộc các kỹ sư phải tối ưu hiệu năng tối đa từ kiến trúc CPU nội địa. Tuy vậy, trên bảng xếp hạng riêng đo hiệu năng cho các tác vụ AI, mô phỏng gần với khối lượng công việc thực tế của các mô hình học sâu hơn là bài kiểm tra HPL truyền thống, LineShine chỉ xếp thứ 4, cho thấy khoảng cách về năng lực AI thực tế giữa Trung Quốc và các đối thủ vẫn còn tồn tại, dù về mặt hiệu năng tính toán thô đã vươn lên vị trí số 1.

Trump ký sắc lệnh điện toán lượng tử giữa lúc căng thẳng

Sự kiện LineShine giành ngôi vương Top500 diễn ra chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ký hai sắc lệnh hành pháp quan trọng về điện toán lượng tử. Sắc lệnh đầu tiên đặt mục tiêu quốc gia phát triển một máy tính lượng tử có khả năng sửa lỗi, phục vụ nghiên cứu khoa học, vào năm 2028. Sắc lệnh thứ hai yêu cầu các cơ quan liên bang Mỹ chuyển đổi sang các thuật toán mật mã hậu lượng tử (post-quantum cryptography) trước năm 2031, nhằm bảo vệ hệ thống an ninh quốc gia trước nguy cơ bị máy tính lượng tử trong tương lai phá vỡ các phương thức mã hóa hiện tại.

Việc hai sự kiện diễn ra gần như cùng thời điểm cho thấy rõ bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, không chỉ ở lĩnh vực siêu tính toán truyền thống mà còn mở rộng sang điện toán lượng tử, lĩnh vực được xem là biên giới công nghệ tiếp theo có thể định hình lại an ninh mạng và năng lực tính toán toàn cầu trong những thập kỷ tới. Cả Mỹ và Trung Quốc đều xác định đây là lĩnh vực chiến lược không thể chậm chân.

Ý nghĩa với cuộc đua công nghệ toàn cầu

Việc Trung Quốc giành lại vị trí dẫn đầu Top500 cho thấy chiến lược tự chủ chip và hạ tầng tính toán của nước này đang đạt được những kết quả cụ thể, dù vẫn còn khoảng cách nhất định về năng lực AI thực tế so với các hệ thống hàng đầu sử dụng GPU của phương Tây. Cuộc đua hạ tầng tính toán hiệu năng cao này có liên hệ trực tiếp tới cuộc đua phát triển chip AI, nơi nhiều hãng lớn như Nvidia với nền tảng Vera Rubin 336 tỷ transistor hay Qualcomm với dòng chip AI200, AI250 cho trung tâm dữ liệu đều đang chạy đua quyết liệt.

Tại Việt Nam, xu hướng đầu tư hạ tầng tính toán và trung tâm dữ liệu AI cũng đang được đẩy mạnh, với sự tham gia của nhiều tập đoàn lớn trong nước như Viettel, VNPT, FPT, VNG và CMC trong cuộc đua xây dựng trung tâm dữ liệu AI. Dù quy mô còn khác biệt rất lớn so với các siêu máy tính hàng đầu thế giới, đây vẫn là bước đi quan trọng giúp Việt Nam dần xây dựng năng lực tính toán phục vụ phát triển AI trong nước, giảm phụ thuộc vào hạ tầng nước ngoài trong dài hạn.