Thị trường smartphone quý 2/2026: thấp nhất 13 năm, giá còn tăng

Thị trường smartphone toàn cầu vừa khép lại một quý 2 ảm đạm chưa từng thấy trong hơn một thập kỷ. Theo báo cáo mới công bố của Counterpoint Research, lượng máy xuất xưởng trong quý 2/2026 giảm 11% so với cùng kỳ năm trước, rơi xuống mức thấp nhất của một quý 2 kể từ năm 2013. Đằng sau con số này là một cơn khủng hoảng chuỗi cung ứng đang định hình lại toàn bộ ngành công nghiệp: cuộc tranh giành chip nhớ giữa điện thoại và trung tâm dữ liệu AI.

Quý 2 tệ nhất kể từ thời Galaxy S4

Để hình dung mức độ nghiêm trọng, lần gần nhất thị trường smartphone có một quý 2 thấp như vậy là năm 2013, thời điểm Galaxy S4 và iPhone 5 còn là những chiếc máy đầu bảng. Khi đó thị trường thấp vì còn non trẻ, còn bây giờ thị trường thấp vì nguồn cung linh kiện bị bóp nghẹt. Counterpoint nhận định tình trạng thiếu DRAM và NAND đã trở thành lực cản lớn nhất của toàn ngành trong quý vừa qua, đẩy giá thành sản xuất tăng vọt ở nhóm máy phổ thông và tầm trung.

IDC dự báo 2026 là năm giảm sâu nhất lịch sử thị trường smartphone vì khủng hoảng chip nhớ. Nguồn: YouTube

Bức tranh cả năm còn u ám hơn. IDC dự báo lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu năm 2026 sẽ giảm 13,9% xuống còn 1,09 tỷ máy, mức giảm theo năm sâu nhất trong lịch sử ngành hàng này. Counterpoint cũng đưa ra con số tương đồng, khoảng 14% cho cả năm, và cảnh báo cơn khát bộ nhớ nhiều khả năng kéo dài sang năm 2027.

Vì sao chip nhớ lại khan hiếm đến vậy

Gốc rễ của vấn đề nằm ở cơn sốt xây dựng trung tâm dữ liệu AI. Ba nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất thế giới là Samsung, SK Hynix và Micron đang dồn phần lớn công suất wafer cho bộ nhớ băng thông cao HBM, loại chip có biên lợi nhuận vượt trội dùng trong các cụm máy chủ huấn luyện và suy luận AI. Cứ mỗi bit HBM được sản xuất, các hãng phải hy sinh nhiều bit DRAM thông thường vốn dành cho điện thoại và máy tính.

Hệ quả là các trung tâm dữ liệu được dự báo sẽ tiêu thụ tới 70% tổng sản lượng chip nhớ toàn cầu trong năm 2026, so với chỉ khoảng 20-30% cách đây vài năm. Phần còn lại quá ít để nuôi cả thị trường điện thoại, máy tính, TV và thiết bị gia dụng, khiến giá DRAM và NAND liên tục leo thang qua từng quý. Câu chuyện này đã được đề cập trong bài giá RAM DRAM dự kiến tăng thêm 20% trong quý 3/2026, và tình hình tới nay vẫn chưa có dấu hiệu đảo chiều.

Kẻ thắng người thua: Samsung, Apple trụ vững, nhóm Trung Quốc lao dốc

Trong bức tranh chung ảm đạm, hai ông lớn đầu bảng lại đang trụ vững một cách đáng ngạc nhiên. Samsung giành lại ngôi số 1 toàn cầu với 24% thị phần nhờ nguồn hàng ổn định hơn, ít đợt tăng giá hơn và các chương trình khuyến mãi hè mạnh tay. Lợi thế của Samsung còn nằm ở chỗ hãng tự sản xuất chip nhớ, điều đã giúp lợi nhuận quý 2/2026 của tập đoàn tăng gấp 18 lần nhờ cơn sốt chip nhớ AI, phần nào bù đắp cho mảng điện thoại.

Apple thậm chí còn đi ngược thị trường khi lượng máy xuất xưởng tăng 3%, đạt thị phần kỷ lục 20% trong một quý 2. Đáng chú ý, Apple là hãng lớn duy nhất chưa tăng giá bán trong quý vừa qua nhờ các hợp đồng mua bộ nhớ dài hạn được ký từ trước với giá tốt, dù CEO Tim Cook đã thừa nhận sức ép tăng giá đang lớn dần với các sản phẩm ra mắt tới đây.

Ngược lại, Xiaomi, OPPO và vivo đều ghi nhận mức giảm hai chữ số trong quý 2/2026. Lý do rất rõ ràng: doanh số của nhóm này dựa nhiều vào phân khúc phổ thông và tầm trung, nơi chip nhớ chiếm tới 25-30% tổng chi phí linh kiện, khiến các hãng gần như không còn biên lợi nhuận để hấp thụ mức tăng giá đầu vào. Tại Ấn Độ, thị trường điện thoại dưới 100 USD đã sụp đổ 59% so với cùng kỳ ngay trong quý 1/2026, và giới phân tích lo ngại phân khúc siêu rẻ này có thể biến mất vĩnh viễn nếu giá bộ nhớ không hạ nhiệt.

Người dùng Việt Nam nên chuẩn bị gì

Với người mua tại Việt Nam, tác động dễ thấy nhất là mặt bằng giá điện thoại phổ thông và tầm trung sẽ tiếp tục nhích lên trong nửa cuối năm, đúng như cảnh báo trong bài Gartner dự báo giá máy tính tăng 17%, điện thoại tăng 13% trong 2026. Một số hãng thậm chí chọn cách giảm cấu hình RAM và bộ nhớ trong ở máy giá rẻ để giữ giá niêm yết, nghĩa là người mua trả tiền như cũ nhưng nhận về phần cứng ít hơn.

Ở chiều ngược lại, đây lại là thời điểm hợp lý để săn các dòng máy đời trước đang xả hàng tồn kho với giá tốt, ví dụ như loạt iPhone 16 đang giảm giá mạnh trong tháng 7/2026, trước khi mặt bằng giá mới thiết lập. Thị trường máy cũ và máy tân trang cũng được dự báo sôi động hơn hẳn khi người dùng tìm cách né đợt tăng giá của máy mới.

Nhìn rộng hơn, 2026 đang định hình là năm bản lề của ngành di động: thị trường co lại về lượng nhưng tăng về giá trị, giá bán trung bình mỗi máy lập kỷ lục 550 USD, tăng tới 100 USD chỉ sau một năm. Khi chiếc điện thoại giá rẻ đúng nghĩa ngày càng khó tồn tại, cuộc chơi đang nghiêng hẳn về phía những hãng có chuỗi cung ứng đủ sâu để chịu đựng cơn bão giá linh kiện dài hơi này.