Giá RAM quý 4/2026: DRAM tăng chậm, Samsung vẫn bị kiện

Câu chuyện giá bộ nhớ năm 2026 vừa có thêm hai diễn biến đáng chú ý. Thứ nhất, hãng nghiên cứu TrendForce vừa công bố dữ liệu cho thấy giá hợp đồng DRAM PC quý 3/2026 tăng mạnh hơn hẳn dự báo hồi đầu quý, còn quý 4 tuy chậm lại nhưng vẫn chưa hề giảm. Thứ hai, vụ kiện tập thể cáo buộc Samsung, SK hynix và Micron thao túng giá DRAM, khởi kiện từ cuối tháng 6/2026, tới nay vẫn đang trong giai đoạn tố tụng ban đầu, chưa có phán quyết nào được đưa ra. Hai mạch tin này gộp lại trả lời đúng ba câu hỏi mà người mua RAM rời, người xây dựng PC và các hãng laptop đang cần: giá đang đi đâu, ai chịu trách nhiệm pháp lý, và nên hành động thế nào lúc này.

Giá DRAM quý 3 tăng mạnh hơn dự báo, quý 4 chỉ chậm lại chứ chưa giảm

Theo dữ liệu công bố giữa năm của TrendForce, giá hợp đồng DRAM dùng cho PC trong quý 3/2026 được điều chỉnh tăng lên khoảng 15-20%, cao hơn hẳn mức 8-13% mà chính hãng này ước tính chỉ vài tuần trước đó. Nguyên nhân điều chỉnh tăng là nhu cầu từ các nhà cung cấp dịch vụ đám mây tiếp tục vượt dự kiến, khiến ba nhà sản xuất lớn khó đáp ứng đủ cả hai đầu: hợp đồng dài hạn cho máy chủ AI và nguồn cung cho thị trường tiêu dùng. Cùng kỳ, DRAM dành cho máy chủ tăng 13-18% so với quý trước, một mức tăng vẫn cao dù các hợp đồng dài hạn giữa nhà sản xuất và các tập đoàn công nghệ lớn phần nào giúp kìm bớt tốc độ leo thang.

Điểm mới nhất, theo báo cáo dự báo quý 4/2026 mà TrendForce công bố cuối tháng 9, là tốc độ tăng giá DRAM PC được dự báo chậm lại còn khoảng 3-8% trong quý này. Đây là tín hiệu đáng chú ý sau ba quý tăng liên tiếp ở mức hai chữ số, nhưng cần đọc đúng bản chất con số: chậm lại không đồng nghĩa với giảm giá. Mức 3-8% vẫn là mức tăng thêm so với quý 3, tức giá bộ nhớ tiếp tục đi lên, chỉ là với gia tốc thấp hơn. Nguyên nhân được TrendForce nêu là nhu cầu từ nhóm thiết bị tiêu dùng như laptop, điện thoại đã yếu đi phần nào sau khi giá tăng quá nhanh trong nửa đầu năm, trong khi mốc so sánh của các quý trước cũng đã ở mức rất cao.

Diễn biến giá DRAM qua từng quý của năm 2026 và nguyên nhân sâu xa. Nguồn: YouTube

Vụ kiện Samsung, SK hynix và Micron: cáo buộc gì, tới đâu rồi

Ngày 25/6/2026, một nhóm 17 nguyên đơn, gồm cả cá nhân lẫn doanh nghiệp nhỏ mua DRAM gián tiếp qua sản phẩm hoàn chỉnh, nộp đơn kiện tập thể tại Tòa án Liên bang Khu vực Bắc California. Vụ kiện mang tên Garciaguirre và cộng sự kiện Samsung Electronics và các bên liên quan, số hồ sơ 5:26-cv-06345, do hãng luật Bathaee Dunne LLP đại diện nguyên đơn. Bị đơn gồm năm pháp nhân: Samsung Electronics, Samsung Semiconductor, SK hynix Inc., SK hynix America và Micron.

Nội dung cáo buộc tập trung vào việc ba hãng bị cho là đã phối hợp cắt giảm sản lượng, viện lý do quản lý tồn kho làm bình phong, đồng thời chuyển năng lực sản xuất sang bộ nhớ băng thông cao HBM phục vụ trung tâm dữ liệu AI và rút khỏi một số dòng sản phẩm DRAM thông thường như DDR3, DDR4. Đơn kiện ước tính mức tăng giá tích lũy của DRAM đã lên tới gần 700%, tính từ quý 3/2024 đến quý 1/2026, một biên độ mà bên khởi kiện cho rằng vượt xa những gì thị trường cạnh tranh tự do có thể tạo ra. Thị phần doanh thu DRAM toàn cầu quý 1/2026, theo Counterpoint Research, cho thấy vì sao ba hãng này có sức ảnh hưởng lớn tới vậy: Samsung chiếm khoảng 38%, SK hynix 29% và Micron 22%, cộng lại gần như toàn bộ thị trường.

Tính tới cuối tháng 9/2026, tức khoảng ba tháng sau khi nộp đơn, vụ kiện vẫn đang ở giai đoạn tố tụng ban đầu. Chưa có đơn xin bác vụ kiện được nộp, chưa có bản trả lời chính thức từ phía bị đơn, và tất nhiên chưa có phán quyết hay thỏa thuận dàn xếp nào. Trong số ba hãng, Micron là bên duy nhất đã lên tiếng công khai, khẳng định hãng “cạnh tranh mạnh mẽ, công bằng và tuân thủ mọi quy định pháp luật tại những thị trường đang hoạt động”. Samsung và SK hynix chưa đưa ra phản hồi chính thức được xác nhận rộng rãi. Đáng chú ý, đây không phải lần đầu ngành DRAM đối mặt cáo buộc tương tự, ngành này từng dính vào một vụ bê bối thao túng giá quy mô lớn khác đầu những năm 2000, cho thấy đặc thù thị trường tập trung vào rất ít nhà sản xuất luôn tiềm ẩn rủi ro pháp lý mỗi khi giá biến động bất thường.

Vì sao câu chuyện không chỉ nằm ở cung cầu đơn thuần

Điều khiến vụ kiện trở nên có trọng lượng là nó diễn ra đúng lúc ngành bộ nhớ đang trải qua đợt tái cấu trúc sâu do AI. Việc phân tích cơ chế phân bổ năng lực sản xuất cho thấy mỗi phiến wafer dành cho một stack HBM gắn trên GPU trung tâm dữ liệu đồng nghĩa với việc có một phiến wafer bị lấy khỏi dây chuyền sản xuất DRAM tiêu dùng. Câu chuyện này từng được phân tích trong bài về giá RAM, SSD tăng vọt và câu hỏi có nên mua laptop, PC lúc này, nơi mức tăng cộng dồn của DRAM và NAND flash tính tới cuối 2025 đã ở mức ba con số. Cái mới trong vụ kiện lần này là nó đặt câu hỏi liệu việc “dồn năng lực cho AI” có thực sự chỉ là quyết định kinh doanh đơn thuần, hay còn có yếu tố phối hợp giữa các hãng để giữ giá DRAM thông thường ở mức cao một cách có chủ đích.

Về phía dữ liệu thị trường tiêu dùng, Tom’s Hardware, đơn vị theo dõi giá bộ nhớ bán lẻ hằng tuần tại Mỹ, ghi nhận mức tăng trung bình khoảng 500% cho các bộ kit RAM DDR5 trong 12 tháng tính tới tháng 8/2026, với biên độ dao động từ 359% tới 933% tùy dung lượng và tốc độ bus. Một bộ kit DDR5-5600 dung lượng 64GB có giá trung bình 191 USD hồi tháng 8/2025 đã leo lên 1.118 USD vào giữa tháng 8/2026, tương đương tăng 485% chỉ trong một năm. Ấn tượng hơn, một bộ kit DDR5-6400 dung lượng 128GB từng chạm đáy lịch sử 329 USD nay đã niêm yết 3.399 USD, gấp khoảng 10 lần mức thấp kỷ lục đó.

Người xây dựng PC và mua RAM rời tại Việt Nam chịu tác động nặng nhất

Trong các nhóm người dùng, người tự xây dựng PC hoặc mua RAM rời để nâng cấp là nhóm cảm nhận rõ nhất, vì RAM chiếm tỉ trọng lớn hơn hẳn trong tổng chi phí so với một dàn máy cao cấp có card đồ họa đắt tiền, nơi phần lớn ngân sách nằm ở GPU và vi xử lý. Theo khảo sát bán lẻ tại một số hệ thống lớn ở Việt Nam trong tháng 9/2026, một thanh RAM DDR5 16GB bus phổ thông hiện có giá khoảng 6,5 triệu đồng, còn một bộ kit 32GB gồm hai thanh áp sát ngưỡng 15 triệu đồng tùy thương hiệu và tốc độ bus. Với mức giá này, chi phí RAM trong một cấu hình PC tầm trung, khoảng 15-20 triệu đồng, có thể chiếm tới một phần tư tổng ngân sách, một tỉ lệ gần như chưa từng xảy ra trước đợt khủng hoảng.

Nhiều cửa hàng linh kiện trong nước cho biết khách xây dựng cấu hình PC phải điều chỉnh ngân sách nhiều lần chỉ trong vài tuần, vì báo giá RAM và SSD thay đổi liên tục theo diễn biến hợp đồng DRAM quốc tế. Với nhóm này, chiến lược thực tế hơn là chốt cấu hình sớm khi đã có ngân sách rõ ràng, thay vì chờ một đợt giảm giá mà theo dự báo hiện tại của TrendForce, chưa có dấu hiệu sẽ xảy ra trong quý 4/2026. Với người cần nâng cấp máy cũ thay vì lắp mới, các nguyên tắc chọn dung lượng và thời điểm mua từng được phân tích trong bài nâng cấp RAM, SSD cho laptop cũ năm 2026 vẫn còn nguyên giá trị ở giai đoạn hiện nay.

Hãng laptop bắt đầu công khai chuyển chi phí sang người mua

Một diễn biến mới đáng chú ý trong tuần cuối tháng 9/2026 là việc hãng laptop Đức XMG, thương hiệu con của Schenker chuyên làm máy gaming và workstation, công khai thông báo tăng giá bán vì chi phí linh kiện. Theo thông báo của hãng, giá RAM DDR5 dạng SO-DIMM dùng cho laptop đã tăng gần 6 lần kể từ tháng 7/2025, buộc XMG phải tăng giá bán từ 100 đến 200 euro cho phần lớn các dòng máy, riêng một mẫu workstation chuyên dụng tăng tới 300 euro. Hãng cũng cảnh báo tình trạng khan hiếm DRAM và NAND có thể kéo dài qua năm 2027, đồng thời cho biết áp lực chi phí không chỉ dừng ở bộ nhớ mà đã lan sang bo mạch, linh kiện điện tử, vi xử lý, card đồ họa và bộ nhớ video.

Đây là ví dụ cụ thể cho một xu hướng đang lan rộng: thay vì âm thầm giữ giá bằng cách bán lỗ từ hàng tồn kho như nhiều hãng làm trong nửa đầu 2026, các nhà sản xuất laptop bắt đầu công khai đợt tăng giá và giải thích rõ nguyên nhân tới người mua. Điều này cũng đúng với thị trường card đồ họa, nơi mức tăng giá của RTX 5090 do khủng hoảng DRAM đã được ghi nhận cụ thể trong bài RTX 5090 giá tăng vọt lên 4.000 USD vì khủng hoảng DRAM. Khi cả hãng làm laptop lẫn hãng làm GPU đều phải công khai lấy giá bộ nhớ làm lý do tăng giá, đó là tín hiệu cho thấy áp lực chi phí đã vượt khả năng các hãng tự gánh chịu, và người mua cuối cùng sẽ là bên chịu phần lớn mức tăng đó.

Người dùng Việt Nam nên làm gì trong quý 4/2026

Với người có kế hoạch xây dựng PC hoặc mua RAM rời trong ngắn hạn, nên chốt cấu hình sớm nếu ngân sách đã rõ ràng, vì dự báo hiện tại không cho thấy khả năng giá giảm trong quý 4/2026. Nếu chưa cấp thiết, có thể cân nhắc mua dung lượng vừa đủ nhu cầu, ví dụ 16GB cho tác vụ văn phòng và học tập thông thường, thay vì cố mua 32GB khi chênh lệch giá đã trở nên rất lớn. Với người mua laptop, nên theo dõi thông báo tăng giá từ các hãng lớn, vì trường hợp của XMG cho thấy xu hướng công khai tăng giá theo chi phí linh kiện có thể lan sang cả những thương hiệu phổ biến hơn tại Việt Nam trong các tháng tới.

Về mặt pháp lý, vụ kiện chống Samsung, SK hynix và Micron vẫn là yếu tố cần theo dõi, vì nếu tòa án chấp nhận đơn kiện và tiến tới giai đoạn thu thập chứng cứ, các tài liệu nội bộ được công khai có thể làm rõ hơn liệu đợt tăng giá này thuần túy do cung cầu hay có yếu tố phối hợp giữa các hãng. Trong lúc chờ diễn biến pháp lý, thực tế trước mắt vẫn không đổi: giá DRAM đang ở mức cao chưa từng có, tốc độ tăng có chậm lại nhưng chưa dừng, và người mua RAM, laptop tại Việt Nam nên lên kế hoạch ngân sách dựa trên mặt bằng giá hiện tại thay vì kỳ vọng một đợt giảm giá chưa có cơ sở rõ ràng để xảy ra trong ngắn hạn.