OpenAI đề xuất chính phủ Mỹ nắm 5% cổ phần, giá trị khoảng 42,6 tỷ USD

OpenAI được cho là đã đưa ra một trong những đề xuất gây chấn động nhất trong lịch sử ngành công nghiệp AI: nhượng lại 5% cổ phần công ty cho chính phủ Mỹ, một động thái mà CEO Sam Altman lập luận là cách tốt nhất để chia sẻ lợi ích tài chính từ sự phát triển bùng nổ của trí tuệ nhân tạo cho công chúng, theo tường thuật độc quyền của Financial Times.

Đề xuất 5% cổ phần trị giá 42,6 tỷ USD, mở rộng tới cả các đối thủ

Theo mức định giá gần nhất 852 tỷ USD của OpenAI, 5% cổ phần được đề xuất tương đương khoảng 42,6 tỷ USD, một con số khổng lồ nếu đề xuất được hiện thực hóa, biến chính phủ Mỹ trở thành một trong những cổ đông có giá trị tài sản lớn nhất của công ty khởi nghiệp AI hàng đầu thế giới này. Điều đáng chú ý hơn, đề xuất mà Sam Altman đưa ra không chỉ giới hạn ở riêng OpenAI, mà còn hình dung một khuôn khổ rộng hơn, trong đó các công ty AI hàng đầu khác của Mỹ như Anthropic, Google và Meta cũng sẽ nhượng lại tỷ lệ cổ phần tương tự cho chính phủ thông qua một quỹ đầu tư quốc gia.

Nhiều kênh tin tức công nghệ quốc tế đưa tin nhanh về đề xuất gây chấn động này. Nguồn: YouTube

Đây là kết quả sau hơn một năm đàm phán về khả năng chính phủ Mỹ nắm giữ cổ phần trong OpenAI, với Sam Altman được cho là đã lần đầu đề xuất ý tưởng này trực tiếp với chính quyền Trump từ đầu năm 2025, cho thấy đây không phải là một quyết định bộc phát mà là kết quả của quá trình vận động chính sách kéo dài nhiều tháng.

Bối cảnh áp lực chính trị và cạnh tranh từ Trung Quốc

Động thái này diễn ra trong bối cảnh áp lực đang gia tăng đáng kể lên các công ty AI lớn của Mỹ, khi Washington ngày càng lo ngại về các lỗ hổng an ninh mạng liên quan tới mô hình AI của những công ty này, cùng sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc, vốn đang chứng minh khả năng gần tương đương nhưng chi phí rẻ hơn đáng kể so với một số mô hình hàng đầu của Mỹ hiện nay. Việc trao cổ phần cho chính phủ được xem là “đồng tiền” mà Altman sử dụng để mua lấy thiện chí từ chính quyền, thay vì chỉ đơn thuần vận động hành lang theo cách truyền thống.

Hiện tại, đề xuất vẫn đang ở giai đoạn đầu và nhiều khả năng sẽ cần Quốc hội Mỹ phê chuẩn trước khi có thể triển khai trên thực tế, đồng thời chưa rõ liệu các công ty AI khác được nhắc tới trong đề xuất có thực sự ủng hộ mô hình tương tự hay không. Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những tiền lệ chưa từng có trong lịch sử ngành công nghệ Mỹ, đặt ra nhiều câu hỏi về mối quan hệ giữa khu vực tư nhân và nhà nước trong lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo.

Với người quan tâm tới các diễn biến khác trong ngành công nghiệp AI, bài viết Claude Fable 5, Mythos: model mạnh nhất Anthropic giới thiệu thêm về đối thủ cạnh tranh trực tiếp của OpenAI cũng được nhắc tới trong đề xuất cổ phần này. Người quan tâm tới xu hướng IPO của các công ty AI lớn cũng có thể tham khảo bài viết Anthropic, OpenAI nộp hồ sơ IPO: làn sóng Giga IPO AI để có cái nhìn toàn diện hơn về các động thái tài chính lớn của ngành công nghiệp AI trong năm 2026.

Ý nghĩa với ngành công nghiệp AI toàn cầu

Nếu đề xuất này được hiện thực hóa, đây sẽ đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong mối quan hệ giữa các công ty công nghệ tư nhân và nhà nước tại Mỹ, khác biệt hoàn toàn so với mô hình quản lý thông thường vốn chỉ dừng lại ở việc ban hành quy định, giám sát mà không trực tiếp sở hữu cổ phần trong các công ty tư nhân. Nhiều nhà phân tích cho rằng động thái này có thể tạo tiền lệ cho các ngành công nghiệp chiến lược khác, nơi chính phủ có thể yêu cầu quyền sở hữu một phần trong các công ty tư nhân để đổi lấy sự hỗ trợ về mặt chính sách, quy định hoặc bảo hộ khỏi cạnh tranh nước ngoài.

Về phía các nhà đầu tư hiện tại của OpenAI, việc pha loãng thêm 5% cổ phần cho chính phủ cũng đặt ra câu hỏi về tác động tới giá trị cổ phần của các cổ đông tư nhân hiện có, dù nhiều người trong ngành nhận định khoản pha loãng này có thể được xem là một khoản đầu tư chấp nhận được để đổi lấy sự ổn định chính sách lâu dài, tránh nguy cơ bị siết chặt quy định hoặc đối mặt với các rào cản pháp lý phức tạp hơn trong tương lai. Diễn biến này cũng phản ánh rõ nét cuộc đua ngày càng khốc liệt giữa các cường quốc công nghệ, khi vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực AI ngày càng được xem là vấn đề an ninh quốc gia chứ không đơn thuần chỉ là câu chuyện kinh doanh thuần túy. Người quan tâm tới các sản phẩm AI ứng dụng thực tế trong đời sống hằng ngày cũng có thể tham khảo bài viết Google Home Speaker: loa thông minh Gemini để thấy rõ hơn cách các ông lớn công nghệ đang thương mại hóa AI song song với những cuộc đàm phán chính sách ở cấp cao nhất.