Apple kiện OpenAI: cáo buộc đánh cắp bí mật thương mại

Cuộc so găng giữa hai tên tuổi lớn nhất Thung lũng Silicon vừa chuyển từ phòng họp sang phòng xử án. Ngày 10/7/2026, Apple nộp đơn kiện OpenAI lên tòa liên bang khu vực Bắc California, cáo buộc phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo này đánh cắp bí mật thương mại và vi phạm hợp đồng để phục vụ tham vọng làm phần cứng tiêu dùng. Đây là lần đầu tiên Apple, vốn nổi tiếng kín tiếng, công khai đưa một đối tác cũ ra tòa với ngôn từ gay gắt hiếm thấy.

Cáo buộc nhắm thẳng vào cấp lãnh đạo

Điểm khác biệt lớn nhất của đơn kiện này nằm ở chỗ Apple không mô tả sự việc như một vài cá nhân đơn lẻ mang tài liệu ra ngoài, mà cho rằng đây là một kế hoạch có tổ chức được điều phối từ cấp lãnh đạo OpenAI. Trong hồ sơ, Apple dùng những cụm từ nặng nề khi khẳng định vấn đề tồn tại ở mọi cấp độ của bộ máy tuyển dụng phần cứng. Nhân vật trung tâm bị nêu đích danh là Tang Tan, hiện giữ vị trí Chief Hardware Officer tại OpenAI.

Trước khi rời đi, Tang Tan có 24 năm gắn bó với Apple, giai đoạn gần nhất là Phó chủ tịch phụ trách thiết kế sản phẩm iPhone và Apple Watch, một trong những vị trí nắm giữ nhiều thông tin sản phẩm chưa công bố nhất công ty. Apple cáo buộc ông dùng tên mã các dự án nội bộ của Apple trong quá trình chiêu mộ nhân sự, yêu cầu ứng viên mang theo linh kiện phần cứng của Apple tới buổi phỏng vấn, hướng dẫn những nhân viên chuẩn bị nghỉ việc cách né tránh quy trình bảo mật và dò hỏi chi tiết về các sản phẩm chưa ra mắt.

Apple cáo buộc hành vi đánh cắp bí mật thương mại được tổ chức có hệ thống. Nguồn: YouTube

Cá nhân thứ hai bị nêu tên là Chang Liu, người từng làm kỹ sư điện hệ thống cấp cao tại Apple trong 8 năm. Apple cho rằng sau khi chuyển sang OpenAI trong năm 2026, Liu không hoàn trả chiếc laptop do Apple cấp và đã dùng máy này để tải về các tài liệu kỹ thuật mật. Việc chỉ đích danh một kỹ sư cấp trung bên cạnh một lãnh đạo cấp cao cho thấy Apple muốn dựng lên bức tranh về một đường dây chảy máu chất xám kèm theo dữ liệu, chứ không đơn thuần là tranh chấp nhân sự.

Hơn 400 cựu nhân viên và bài toán chảy máu chất xám

Con số gây chú ý nhất trong hồ sơ là hơn 400 cựu nhân viên Apple hiện đang làm việc tại OpenAI. Bản thân con số này không phải bằng chứng vi phạm, bởi nhân sự dịch chuyển giữa các hãng công nghệ lớn là chuyện thường ngày ở Thung lũng Silicon. Tuy nhiên Apple dùng nó để lập luận rằng OpenAI đã chủ đích rút ruột đội ngũ phần cứng của mình một cách có hệ thống, thay vì tuyển dụng ngẫu nhiên theo nhu cầu.

Đây là lằn ranh pháp lý tinh tế mà tòa án sẽ phải phân định. Ở California, các điều khoản cấm nhân viên chuyển sang đối thủ gần như không có hiệu lực, nên Apple không thể kiện vì việc người lao động ra đi. Thay vào đó, công ty phải chứng minh rằng cùng với con người, những bí mật thương mại cụ thể đã bị mang theo và sử dụng. Đó là lý do các chi tiết về tên mã dự án, linh kiện mẫu và tài liệu kỹ thuật trở thành trọng tâm của đơn kiện, bởi chúng là thứ hữu hình mà Apple có thể trưng ra làm bằng chứng.

Từ đối tác Siri tới đối thủ phần cứng

Để hiểu vì sao quan hệ hai bên xấu đi nhanh đến vậy, cần nhìn lại năm 2024 khi Apple và OpenAI bắt tay đưa ChatGPT vào trợ lý Siri. Thời điểm đó, đây được xem là cái bắt tay đôi bên cùng có lợi. Nhưng mối quan hệ nguội dần sau khi OpenAI mua lại startup phần cứng io của Jony Ive, cựu trưởng nhóm thiết kế huyền thoại của Apple, với giá khoảng 6,4 tỷ USD. Đáng chú ý, Jony Ive không phải là bị đơn trong vụ kiện này.

Khi OpenAI công khai tham vọng tự làm thiết bị phần cứng tiêu dùng, hai công ty lập tức trở thành đối thủ trực tiếp trên chính mặt trận mà Apple thống trị nhiều năm. Bối cảnh đó khiến đơn kiện mang màu sắc chiến lược rõ rệt, không chỉ là bảo vệ tài sản trí tuệ mà còn là dựng rào cản pháp lý làm chậm bước tiến của một tân binh đầy tiềm lực. Truyền thông công nghệ nhận định nếu tòa ra phán quyết bất lợi cho OpenAI, kế hoạch ra mắt thiết bị đầu tay của hãng có thể bị trì hoãn đáng kể.

Phản hồi của OpenAI và bối cảnh rộng hơn

OpenAI nhanh chóng bác bỏ toàn bộ cáo buộc. Người phát ngôn Drew Pusateri khẳng định công ty không có bất kỳ ý định nào trong việc sử dụng bí mật thương mại của các doanh nghiệp khác, gọi vụ kiện là đáng tiếc và tuyên bố sẽ phản bác tại tòa. Lập luận của OpenAI xoay quanh quan điểm rằng tuyển dụng nhân tài giỏi từ đối thủ là hoạt động cạnh tranh hợp pháp và phổ biến trong ngành.

Vụ kiện nổ ra giữa lúc cuộc đua AI bước vào giai đoạn khốc liệt về cả nhân sự lẫn định hướng sản phẩm. Cùng thời điểm, có thông tin cho rằng thế hệ Siri kế tiếp của Apple sẽ dựa trên mô hình Gemini của Google thay vì ChatGPT, cho thấy Apple đang chủ động giảm phụ thuộc vào OpenAI. Ở một diễn biến bên lề, Elon Musk, người có mối bất hòa lâu năm với OpenAI, cũng nhân dịp này công kích CEO Sam Altman trên mạng xã hội. Với giới quan sát, đây là chỉ dấu cho thấy các phòng thí nghiệm AI đang bước vào thời kỳ mà tài sản trí tuệ và nhân sự phần cứng trở thành mặt trận tranh chấp mới, tương tự cách làn sóng IPO của Anthropic và OpenAI định hình lại bản đồ tài chính của ngành.

Điều gì chờ đợi phía trước

Về mặt pháp lý, chặng đường phía trước còn dài. Apple sẽ phải chứng minh những bí mật thương mại cụ thể đã bị lấy và sử dụng, trong khi OpenAI nhiều khả năng lập luận rằng kiến thức mà nhân viên mang theo là kỹ năng chung của ngành chứ không phải tài sản độc quyền. Ranh giới giữa hai khái niệm này chính là nơi phần lớn các vụ kiện bí mật thương mại được định đoạt.

Dù kết quả ra sao, vụ kiện đã gửi đi một thông điệp rõ ràng. Trong kỷ nguyên mà Apple thận trọng với hướng đi agentic AI còn OpenAI ráo riết mở rộng sang phần cứng, ranh giới giữa hợp tác và cạnh tranh trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Cuộc dịch chuyển nhân sự khổng lồ giữa các ông lớn công nghệ, vốn từng được xem là động lực đổi mới, nay có thể trở thành mồi lửa cho những cuộc chiến pháp lý kéo dài, giữa lúc cả ngành vẫn đang chạy đua giành vị thế trong cuộc đua thiết bị và mô hình AI thế hệ mới.