Thương mại điện tử Việt Nam 2026: TikTok Shop bám đuổi Shopee, luật mới từ 1/7

Thị trường thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục bùng nổ trong năm 2026 với quy mô dự báo đạt 35 tới 40 tỷ USD, khẳng định vị thế là một trong những lĩnh vực số sôi động nhất. Cuộc cạnh tranh giữa các sàn ngày càng gay gắt khi TikTok Shop nâng thị phần lên khoảng 42%, bám đuổi sát Shopee, trong khi livestream và mua sắm kết hợp giải trí lên ngôi. Đáng chú ý, luật thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1/7 hứa hẹn siết trách nhiệm các sàn và tăng bảo vệ người tiêu dùng.

Cuộc đua thị phần giữa TikTok Shop và Shopee

Diễn biến đáng chú ý nhất của thị trường là sự vươn lên mạnh mẽ của TikTok Shop. Từ mức thị phần khoảng 32,5% cuối năm 2024, nền tảng này đã nâng lên khoảng 42%, thu hẹp đáng kể khoảng cách với Shopee, sàn vẫn giữ ngôi đầu với khoảng 55%. Hai nền tảng này cộng lại chiếm hơn 90% thị phần bán lẻ online tại Việt Nam, cho thấy mức độ tập trung rất cao của thị trường vào tay hai ông lớn.

Sự bám đuổi của TikTok Shop đến từ lợi thế gắn liền với nền tảng video ngắn, nơi nội dung giải trí và mua sắm hòa quyện. Trong khi đó, Shopee phản ứng bằng cách tung các mã giờ vàng cho hàng chính hãng và tối ưu trải nghiệm, còn các sàn khác như Lazada tập trung vào hậu mãi và mở rộng gian hàng quốc tế. Cuộc cạnh tranh này thúc đẩy các nền tảng liên tục cải tiến, mang lại nhiều ưu đãi và lựa chọn hơn cho người tiêu dùng.

Cuộc đua thị phần thương mại điện tử Việt Nam ngày càng gay gắt. Nguồn: YouTube

Livestream và mua sắm kết hợp giải trí lên ngôi

Một động lực tăng trưởng quan trọng là xu hướng shoppertainment, tức mua sắm kết hợp giải trí thông qua video ngắn và livestream. Người dùng Việt, đặc biệt là giới trẻ, ngày càng quen với việc mua hàng qua các phiên livestream thay vì tìm kiếm sản phẩm theo cách truyền thống. Hình thức này cho phép người bán giới thiệu sản phẩm sinh động, giải đáp thắc mắc tức thì và tạo cảm giác cấp bách qua các ưu đãi giới hạn thời gian.

Hiệu quả của livestream thể hiện rõ qua các con số, khi tổng giá trị giao dịch từ livestream của TikTok Shop tăng mạnh trong các đợt khuyến mại. Để cạnh tranh, mỗi nền tảng chọn hướng đi riêng: TikTok Shop tập trung vào livestream giải trí, Shopee đẩy mạnh ưu đãi và hàng chính hãng. Xu hướng này cũng tạo cơ hội cho người bán nhỏ và nhà sáng tạo nội dung tham gia bán hàng, làm phong phú thêm hệ sinh thái thương mại điện tử.

Luật thương mại điện tử mới và tác động

Một thay đổi lớn được nhiều bên quan tâm là luật thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Khung pháp lý mới được kỳ vọng siết chặt trách nhiệm của các sàn online trong việc kiểm soát hàng hóa, hạn chế hàng giả và hàng kém chất lượng, đồng thời tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đây là bước đi cần thiết để thị trường phát triển minh bạch và bền vững hơn sau giai đoạn tăng trưởng nóng.

Với người bán, các quy định mới đòi hỏi tuân thủ chặt chẽ hơn về nguồn gốc hàng hóa, hóa đơn và nghĩa vụ thuế. Trước đó, Bộ Công Thương cũng đã làm việc với các sàn về chính sách phí, cho thấy cơ quan quản lý ngày càng quan tâm tới việc điều tiết thị trường. Những thay đổi này có thể tạo áp lực ngắn hạn cho người bán nhỏ, nhưng về dài hạn giúp xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh và đáng tin cậy hơn.

Thị trường tập trung và những lo ngại

Việc hai sàn Shopee và TikTok Shop chiếm hơn 90% thị phần bán lẻ online đặt ra cả cơ hội lẫn lo ngại. Một mặt, các nền tảng lớn mang lại hạ tầng logistics, thanh toán và trải nghiệm mua sắm thuận tiện. Mặt khác, mức độ tập trung cao có thể ảnh hưởng tới sự đa dạng của thị trường và vị thế của người bán, vốn ngày càng phụ thuộc vào chính sách của các sàn lớn.

Sự thống lĩnh của các sàn cũng tạo sức ép lên bán lẻ truyền thống, khi nhiều cửa hàng vật lý phải thích nghi bằng cách bán hàng đa kênh hoặc tham gia các nền tảng số. Đây là quá trình chuyển đổi tất yếu, đòi hỏi cả người bán lẫn cơ quan quản lý cùng tìm cách cân bằng giữa hiệu quả của nền tảng lớn và sự lành mạnh của toàn thị trường. Người tiêu dùng cũng cần cảnh giác với hàng giả và các chiêu trò, có thể tham khảo bài cách nhận biết và phòng tránh lừa đảo online.

Người tiêu dùng và người bán Việt Nam nên làm gì?

Với người tiêu dùng, mua sắm online ngày càng tiện lợi nhưng cũng cần tỉnh táo. Nên ưu tiên các gian hàng uy tín, đọc kỹ đánh giá và thông tin sản phẩm, cảnh giác với giá quá rẻ bất thường cùng các livestream tạo áp lực mua gấp. Khi luật mới có hiệu lực, quyền lợi người tiêu dùng được bảo vệ tốt hơn, nhưng việc giữ lại hóa đơn và bằng chứng giao dịch vẫn quan trọng để xử lý khi có tranh chấp.

Với người bán, đây là thời điểm cần chuẩn hóa hoạt động, từ nguồn gốc hàng hóa, hóa đơn tới nghĩa vụ thuế, để thích nghi với khung pháp lý mới. Đầu tư vào nội dung, livestream chất lượng và dịch vụ khách hàng tốt sẽ là lợi thế cạnh tranh bền vững. Thị trường thương mại điện tử Việt Nam còn nhiều dư địa tăng trưởng, và những ai thích nghi nhanh với xu hướng cùng quy định mới sẽ nắm bắt được cơ hội. LongTechVision sẽ tiếp tục cập nhật diễn biến thị trường.