GPT-5.6 chính thức mở cho tất cả: ba mức Sol, Terra, Luna và agent ChatGPT Work

Cuộc đua mô hình ngôn ngữ lớn vừa bước sang một giai đoạn mới khi OpenAI chính thức mở rộng rãi (general availability) GPT-5.6 cho tất cả người dùng trên ChatGPT, Codex và API vào ngày 9/7/2026, sau khi hé lộ bản xem trước (preview) từ ngày 26/6. Thay vì tung ra một mô hình đơn lẻ như các thế hệ trước, lần này OpenAI chia GPT-5.6 thành ba mức Sol, Terra và Luna, đi kèm một agent mới mang tên ChatGPT Work được thiết kế để làm trọn cả một công việc thay vì chỉ trả lời từng câu hỏi.

Ba mức Sol, Terra và Luna

Điểm thay đổi dễ nhận thấy nhất ở GPT-5.6 là việc OpenAI không còn cung cấp một mô hình duy nhất cho mọi nhu cầu. Thay vào đó, hãng chia thành ba mức rõ ràng. Sol là bản mạnh nhất, đóng vai trò flagship và nhắm tới các tác vụ khó, đòi hỏi khả năng suy luận sâu. Terra là bản cân bằng, được định vị cho công việc hằng ngày với hiệu năng mà OpenAI mô tả là ngang với GPT-5.5, thế hệ tiền nhiệm. Luna là bản nhanh và có giá rẻ nhất, nhắm tới khối lượng lớn các tác vụ đơn giản cần tốc độ cao và chi phí tối thiểu.

OpenAI công bố ba mức mô hình trong gia đình GPT-5.6. Nguồn: YouTube

Cách đặt tên theo các thiên thể, tức là Sol (Mặt Trời), Terra (Trái Đất) và Luna (Mặt Trăng), phản ánh thứ bậc từ mạnh nhất tới nhẹ nhất một cách trực quan. Với người dùng phổ thông trên ChatGPT, sự phân tầng này cho phép chọn mô hình theo đúng độ khó của việc cần làm, trong khi với nhà phát triển gọi API, nó mở ra khả năng tối ưu chi phí cho từng loại tác vụ. Đây cũng là cách tiếp cận mà nhiều đối thủ đang theo đuổi, như đã phân tích trong bài về bối cảnh cuộc đua AI nửa cuối 2026 với Gemini và Claude.

Giá và hiệu năng của từng mức

Bảng giá API là nơi ba mức thể hiện rõ nhất sự khác biệt về định vị. Theo công bố của OpenAI, mỗi 1 triệu token của Sol có giá 5 USD đầu vào và 30 USD đầu ra. Terra rẻ hơn một nửa với 2,5 USD đầu vào và 15 USD đầu ra, trong khi Luna là mức thấp nhất với 1 USD đầu vào và 6 USD đầu ra. Với cùng một khối lượng công việc, khoảng cách chi phí giữa Luna và Sol có thể lên tới nhiều lần, một yếu tố đáng kể với các ứng dụng chạy ở quy mô lớn.

Về hiệu năng, OpenAI cho biết Terra đạt mức tương đương GPT-5.5 nhưng chi phí thấp hơn khoảng hai lần, tức là người dùng đang trả ít tiền hơn cho cùng một chất lượng so với thế hệ trước. Luna tuy là bản rẻ nhất nhưng được mô tả là mạnh ở mức chi phí thấp, phù hợp cho các luồng cần phản hồi nhanh. Một điểm nhấn kỹ thuật khác là bản Sol chạy trên hạ tầng chip Cerebras đạt tốc độ lên tới khoảng 750 token mỗi giây trong tháng 7, giúp các phản hồi dài và các luồng agent nhiều bước hoàn tất nhanh hơn hẳn. Các con số hiệu năng và giá này được đưa ra bởi OpenAI và được các trang như VentureBeat cùng MarkTechPost tường thuật lại trong ngày 9/7.

ChatGPT Work: agent làm trọn việc

Song song với ba mô hình, OpenAI giới thiệu ChatGPT Work, một agent được thiết kế để thực hiện trọn cả một công việc thay vì chỉ trả lời một câu hỏi rồi dừng lại. Khác với cách dùng truyền thống, nơi người dùng đặt câu hỏi và tự thực hiện các bước tiếp theo, ChatGPT Work hướng tới việc tự chạy qua nhiều bước, gọi công cụ và hoàn tất tác vụ từ đầu tới cuối. Đây là bước đi rõ ràng theo hướng agentic AI, tức là AI hành động thay vì chỉ gợi ý.

Để hỗ trợ các luồng làm việc kiểu agent này, OpenAI bổ sung tính năng gọi công cụ theo lập trình (programmatic tool calling) trong API Responses. Thay vì để mô hình mô tả từng lệnh gọi công cụ bằng văn bản rồi chờ xử lý, cơ chế mới cho phép điều phối việc gọi công cụ một cách chương trình hoá, giúp các chuỗi thao tác phức tạp diễn ra gọn và nhất quán hơn. Hướng phát triển này khá gần với những gì các nền tảng khác đang làm, chẳng hạn xu hướng đưa tác nhân AI vào công việc văn phòng đã đề cập trong bài về Microsoft Copilot với tác nhân máy tính và Office.

Vì sao mở dần qua 20 tổ chức và chính phủ Mỹ

Một chi tiết đáng chú ý trong cách triển khai là GPT-5.6 không được mở đại trà ngay từ đầu. Ban đầu, OpenAI chỉ mở cho khoảng 20 tổ chức và chia sẻ mô hình cùng kế hoạch với chính phủ Mỹ trước, theo tường thuật của TestingCatalog và các trang chuyên theo dõi OpenAI. Chỉ tới ngày 9/7, mô hình mới được mở rộng rãi cho tất cả người dùng. Cách làm theo giai đoạn này giúp hãng thu thập phản hồi thực tế, kiểm tra an toàn và chuẩn bị hạ tầng trước khi phục vụ lượng người dùng rất lớn.

Việc chia sẻ trước với các cơ quan liên quan cũng phản ánh xu hướng chung khi các mô hình ngày càng mạnh và có khả năng hành động thay người dùng, kéo theo yêu cầu cao hơn về minh bạch và kiểm soát. Đối với các tổ chức được mở sớm, đây là cơ hội tích hợp và thử nghiệm trong môi trường thật trước khi công chúng tiếp cận, còn với OpenAI, đó là cách giảm rủi ro vận hành ở quy mô lớn. Thông tin chi tiết về quá trình mở rộng được đăng tải trên help.openai.com và trang blog chính thức của hãng tại openai.com.

Ý nghĩa với người dùng Việt

Với người dùng và nhà phát triển tại Việt Nam, việc GPT-5.6 chia ba mức mang lại lựa chọn linh hoạt hơn về chi phí. Một startup hay nhóm nhỏ có thể dùng Luna cho các tác vụ khối lượng lớn nhưng đơn giản như phân loại, tóm tắt hay trả lời tự động, dành Sol cho những phần cần suy luận sâu, và chọn Terra làm mức mặc định cho phần lớn công việc hằng ngày. Cách phân tầng theo token giúp kiểm soát ngân sách rõ ràng, đặc biệt khi tỷ giá khiến mỗi USD chi cho API đều đáng cân nhắc.

Ở góc độ rộng hơn, việc chia ba mức đánh dấu bước rời khỏi mô hình phí phẳng khoảng 20 USD mỗi tháng, hướng tới phân tầng theo nhu cầu. Đây là sự nối tiếp của quá trình hoàn thiện dòng sản phẩm mà OpenAI đã thực hiện qua nhiều bản cập nhật gần đây, có thể thấy rõ khi so với bản GPT-5.5 tiền nhiệm ra mắt tháng 6/2026. Với agent ChatGPT Work và cơ chế gọi công cụ theo lập trình, hướng đi của OpenAI ngày càng nghiêng về việc để AI tự hoàn tất công việc, điều sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới cách các doanh nghiệp Việt thiết kế quy trình làm việc trong thời gian tới.