Microsoft tăng phí Windows OEM, giá laptop Việt Nam tăng tiếp

Người mua máy tính năm 2026 vừa nhận thêm một tin không vui. Sau chuỗi tăng giá do khủng hoảng chip nhớ, một khoản chi phí khác trong cấu thành giá laptop cũng đang nhích lên: phí bản quyền hệ điều hành. Nhiều nguồn trong ngành cho biết Microsoft đã nâng mức phí Windows dành cho các hãng lắp máy thêm 7 đến 10% kể từ tháng 7/2026, và phần chênh này gần như chắc chắn sẽ được chuyển tiếp vào giá bán tới tay người dùng.

Microsoft đã thay đổi điều gì

Điểm bất thường không nằm ở việc tăng giá, mà ở biên độ. Microsoft vẫn điều chỉnh phí bản quyền Windows cho nhóm khách hàng OEM gần như hằng năm, nhưng mức tăng thường chỉ vài phần trăm và ít khi được chú ý. Lần này, các con số được giới sản xuất truyền ra nằm trong khoảng 7 đến 10%, tức chạm ngưỡng hai chữ số, đủ lớn để lọt vào bảng tính giá thành của mọi mẫu máy sắp ra mắt.

Mức áp dụng không đồng đều giữa các hãng. Những tên tuổi có sản lượng lớn như Dell, ASUS và HP được cho là chịu mức thấp hơn, quanh 7%, nhờ vị thế đàm phán và số lượng máy xuất xưởng. Ngược lại, các thương hiệu nhỏ hơn có thể phải chấp nhận mức chạm hai chữ số. Đây là điểm đáng lo với người dùng phổ thông, vì các thương hiệu nhỏ thường là nơi cung cấp những mẫu máy giá thấp nhất trên thị trường.

Một chi tiết quan trọng thường bị hiểu nhầm: đợt điều chỉnh này chỉ chạm tới phần bản quyền mà nhà sản xuất trả khi cài sẵn Windows lên máy mới. Người dùng tự lắp PC và mua khóa Windows bán lẻ không nằm trong phạm vi được nhắc tới. Nói cách khác, đây là chi phí ẩn nằm sẵn trong giá của laptop và PC nguyên chiếc, không phải khoản mà người mua nhìn thấy tách bạch trên hóa đơn.

Cũng cần nói rõ mức độ chắc chắn của thông tin. Microsoft chưa phát đi thông báo công khai nào về các con số trên, và không có tài liệu giá chính thức nào cho biết mức điều chỉnh áp dụng trên toàn cầu hay chỉ với một số nhà sản xuất, khu vực và dòng sản phẩm nhất định. Các con số đang lưu hành đến từ nguồn trong ngành và được nhiều trang công nghệ quốc tế dẫn lại, nên nên xem là thông tin tham chiếu chứ chưa phải chính sách được công bố.

Vì sao khoản tăng này lại đáng chú ý

Bản thân vài phần trăm phí bản quyền không đủ làm đảo lộn thị trường. Vấn đề là nó cộng dồn vào một nền chi phí vốn đã căng. Từ đầu năm 2026, giá DRAM và NAND flash đã tăng rất mạnh do các trung tâm dữ liệu AI hút phần lớn công suất sản xuất chip nhớ, khiến RAM và SSD dành cho máy tính tiêu dùng vừa khan vừa đắt. Câu chuyện này đã được phân tích chi tiết trong bài về giá RAM, SSD tăng vọt và thời điểm nên mua laptop, PC.

Nguồn cung chip nhớ là mắt xích quyết định mặt bằng giá máy tính năm nay. Nguồn: YouTube

Với một chiếc laptop phổ thông, bộ nhớ và ổ lưu trữ chiếm tỉ trọng đáng kể trong giá thành, nên mỗi đợt tăng của DRAM hay NAND đều đi thẳng vào giá bán. Khi cộng thêm phí bản quyền hệ điều hành, biên lợi nhuận vốn đã mỏng của nhóm máy giá rẻ bị bào tiếp. Kết quả dễ đoán là hãng hoặc nâng giá, hoặc cắt cấu hình, hoặc đơn giản là ngừng làm những mẫu máy rẻ nhất vì bán ra không còn có lãi.

Chính các nhà sản xuất cũng đã phát tín hiệu. ASUS và Acer dự báo giá máy nguyên chiếc tại thị trường Đài Loan tăng thêm khoảng 5% trong quý 3, một mức điều chỉnh nữa nối tiếp các đợt trước đó trong năm. Đây là chỉ dấu đáng tin, vì hai hãng này nằm trong nhóm hiểu rõ nhất cấu trúc chi phí của một chiếc laptop và hiếm khi công bố dự báo tăng giá nếu chưa chắc chắn.

Tại Việt Nam: laptop dưới 10 triệu gần như biến mất

Ở Việt Nam, hệ quả đã hiện rõ trên kệ hàng chứ không còn là dự báo. Theo ghi nhận từ thị trường trong nước, tính từ tháng 11/2025 tới nay, giá trung bình của mặt hàng laptop đã tăng khoảng 50 đến 80% tùy dòng máy và cấu hình. Một chiếc laptop dùng chip Core i3 rẻ nhất hiện có giá trên 15 triệu đồng, trong khi cách đây chưa lâu cùng nhóm cấu hình này vẫn nằm gọn trong tầm 10 triệu.

Hệ quả trực tiếp là phân khúc từ 10 triệu đồng trở xuống gần như không còn máy mới trên kệ. Nhóm khách hàng chịu thiệt nhất chính là sinh viên và người mua máy đầu tiên, những người trước đây vẫn có nhiều lựa chọn trong tầm giá này. Thay vào đó, khoảng 20 triệu đồng đang trở thành phân khúc chủ đạo, đáp ứng nhu cầu học tập và làm việc của phần lớn người dùng nhưng đòi hỏi ngân sách cao hơn hẳn so với một năm trước.

Phía nhà bán lẻ, phản ứng có phần trái chiều. Đại diện FPT Shop cho biết nguồn cung laptop nhìn chung vẫn được các nhà sản xuất duy trì tương đối ổn định và hệ thống này cố giữ mặt bằng giá hợp lý dù chi phí RAM, bộ nhớ tăng mạnh. Trong khi đó, phía Thế Giới Di Động ghi nhận nhiều sản phẩm đời cũ đã không còn sẵn hàng, tức lựa chọn giá tốt còn lại chủ yếu là hàng tồn và sẽ hết dần theo thời gian.

Bối cảnh này cũng khớp với cảnh báo trước đó trong dự báo của Gartner về giá máy tính và điện thoại năm 2026. Điểm khác biệt là những gì từng là dự báo cho cả năm thì nay đã thành giá niêm yết thực tế, và phí bản quyền hệ điều hành chỉ bồi thêm một lớp nữa lên nền chi phí đó.

Người mua tại Việt Nam nên tính thế nào

Điều đầu tiên cần chấp nhận là kỳ vọng mua laptop mới chính hãng dưới 10 triệu đồng hiện không còn thực tế. Với ngân sách hạn chế, ba hướng còn khả thi gồm: chọn máy cũ hoặc máy trưng bày từ nguồn có bảo hành rõ ràng, săn hàng tồn đời trước khi còn, hoặc nâng cấp chính chiếc máy đang dùng thay vì thay mới. Trước khi quyết định thay máy, nên thử các cách tối ưu phần mềm, chẳng hạn theo hướng dẫn tăng tốc laptop Windows bị chậm mà không cần cài thêm phần mềm.

Với người buộc phải mua máy mới, nguyên tắc quan trọng là chọn cấu hình theo nhu cầu thật thay vì mua dư dung lượng. Trong giai đoạn bộ nhớ đắt đỏ, mỗi mức RAM hoặc SSD tăng thêm đều đội giá mạnh hơn bình thường, nên một máy 16GB RAM cùng ổ SSD vừa đủ kết hợp lưu trữ đám mây thường tiết kiệm hơn nhiều so với việc cố mua cấu hình cao nhất trong tầm tiền.

Doanh nghiệp và tổ chức có kế hoạch trang bị số lượng lớn nên cân nhắc chốt hợp đồng sớm hơn thường lệ. Khi cả chi phí linh kiện lẫn phí bản quyền cùng đi lên, báo giá có xu hướng chỉ có giá trị trong thời gian ngắn, và việc trì hoãn vài tháng để chờ giá tốt hơn hiện là canh bạc thiếu cơ sở.