Điện thoại 2026: RAM 16GB biến mất, RAM 4GB trở lại
Suốt vài năm qua, mỗi thế hệ điện thoại mới đều nhiều RAM hơn thế hệ trước, tới mức 16GB trở thành điểm bán hàng quen thuộc ở nhóm cao cấp. Năm nay chiều mũi tên đảo lại. Các hãng đang lặng lẽ cắt cấu hình bộ nhớ vì giá chip nhớ leo thang, và người mua tại Việt Nam sẽ thấy điều đó trong bảng giá trước khi thấy nó trong thông cáo báo chí.
Giá chip nhớ leo thang đang kéo cấu hình RAM của điện thoại đi lùi. Ảnh minh họa từ YouTube
Các nhà sản xuất chip nhớ như Samsung và SK hynix đang dồn năng lực sang HBM phục vụ máy chủ AI, khiến nguồn cung DRAM cho điện thoại bị siết và giá tăng mạnh, mức được báo chí trong nước dẫn lại là khoảng 40%. Hệ quả là bản 16GB và 24GB dần biến mất khỏi danh mục, 12GB trở thành trần mới của nhóm cao cấp, còn nhóm tầm trung lùi từ 12GB xuống 8GB hoặc 6GB. Ở phân khúc giá rẻ, máy RAM 4GB quay trở lại. Nghịch lý là các tính năng AI chạy thẳng trên máy như Gemini Nano hay Galaxy AI cần tới 3 tới 4GB RAM chỉ để nạp mô hình. Tại Việt Nam, giá bán lẻ nhiều dòng máy đã được điều chỉnh tăng từ đầu năm.
Trong bảng thông số điện thoại, RAM là con số dễ hiểu nhất và cũng dễ đem ra so sánh nhất. Suốt giai đoạn 2022 tới 2025, con số đó chỉ đi một chiều: 8GB thành mặc định ở tầm trung, 12GB thành chuẩn cao cấp, và vài mẫu máy Trung Quốc đẩy lên tới 16GB hay 24GB như một cách phô diễn. Năm 2026, chiều mũi tên đảo lại, và nguyên nhân không nằm ở người dùng mà nằm trong các nhà máy sản xuất chip nhớ.
| Cao cấp | 16GB và 24GB thu hẹp dần, 12GB thành trần mới |
| Tầm trung | Từ 12GB lùi về 8GB, một số bản tiêu chuẩn còn 6GB |
| Giá rẻ | Máy RAM 4GB quay trở lại danh mục |
| Nguyên nhân | Nhà máy chip nhớ dồn năng lực sang HBM cho máy chủ AI |
| Mức tăng giá DRAM | Khoảng 40% theo số liệu được báo chí trong nước dẫn lại |
| Nghịch lý | Tính năng AI chạy trên máy cần thêm 3 tới 4GB RAM |
Cần nói rõ về nguồn của các con số trên. Đây là dự báo và ghi nhận thị trường từ các đơn vị phân tích chuỗi cung ứng, được báo chí công nghệ trong nước dẫn lại, chứ không phải công bố chính thức của từng hãng điện thoại. Không hãng nào ra thông cáo nói rằng họ đang cắt RAM. Thay đổi đó chỉ lộ ra khi bảng cấu hình của thế hệ máy mới được công bố.
Gốc rễ: một nhà máy, hai loại khách hàng
Chip nhớ dùng cho điện thoại và chip nhớ băng thông cao dùng cho máy chủ AI được sản xuất trên cùng nền tảng công nghệ và cạnh tranh nhau về năng lực nhà máy. Khi nhu cầu bộ nhớ cho trung tâm dữ liệu bùng nổ, các hãng như Samsung và SK hynix có lựa chọn hiển nhiên: ưu tiên loại sản phẩm bán được giá cao hơn.
Kết quả là phần dành cho thiết bị tiêu dùng bị siết lại đúng lúc nhu cầu không hề giảm. Giá DRAM bị đẩy lên, và vì bộ nhớ chiếm một tỷ trọng đáng kể trong chi phí linh kiện của một chiếc điện thoại, hãng sản xuất chỉ có ba cách xử lý: tăng giá bán, giữ giá nhưng hạ cấu hình, hoặc chấp nhận biên lợi nhuận mỏng đi. Thực tế đang là sự pha trộn của hai cách đầu.
Ba tầng thị trường, ba kiểu cắt giảm
Ở nhóm cao cấp, các bản 16GB và 24GB bị thu hẹp trước tiên. Đây là nhóm dễ cắt nhất vì số người thực sự cần tới 16GB rất nhỏ, phần lớn mua bản đó vì tâm lý mua bản cao nhất chứ không vì nhu cầu. Mức 12GB đang trở thành trần thực tế của nhóm này.
Nhóm tầm trung chịu tác động rõ nhất về mặt trải nghiệm. Đây là nhóm mà 12GB từng trở thành điểm bán hàng để cạnh tranh, nay lùi về 8GB, một số bản tiêu chuẩn còn 6GB. Theo các dự báo được dẫn lại, sản lượng máy cấu hình 12GB có thể bị cắt tới 40% để chuyển sang các bản 6GB và 8GB.
Nhóm giá rẻ chứng kiến điều tưởng như đã lùi vào quá khứ: máy RAM 4GB quay lại. Với hệ điều hành Android hiện nay, 4GB chỉ vừa đủ cho nhóm nhu cầu cơ bản gồm gọi điện, nhắn tin, xem video và một vài ứng dụng mạng xã hội. Mua máy 4GB để dùng ba năm là quyết định sẽ khiến bạn thấy khó chịu vào năm thứ hai.
Cùng một cuộc khủng hoảng bộ nhớ đang đẩy giá cả điện thoại lẫn máy tính. Nguồn: YouTube
Nghịch lý: AI trên máy cần thêm RAM đúng lúc RAM bị cắt
Điểm trớ trêu nhất của câu chuyện này nằm ở chỗ chính cơn sốt AI vừa gây ra thiếu hụt bộ nhớ, vừa là thứ đòi hỏi thêm bộ nhớ ở phía thiết bị. Các mô hình AI chạy trực tiếp trên máy, như nhóm tính năng của Gemini Nano hay Galaxy AI, cần nạp mô hình vào RAM khi hoạt động, và phần chiếm dụng được ước tính khoảng 3 tới 4GB.
Trên một chiếc máy 12GB, mất 3GB cho mô hình AI vẫn còn dư dả. Trên máy 6GB thì đó là một nửa bộ nhớ, và hệ quả là hoặc tính năng AI bị cắt khỏi máy, hoặc nó chạy nhưng khiến mọi thứ khác bị đóng khỏi nền. Nói cách khác, làn sóng đưa AI xuống thiết bị cá nhân đang gặp chính rào cản mà nó tạo ra. Đây là lý do đáng để người mua chú ý: một chiếc máy quảng cáo nhiều tính năng AI nhưng chỉ có 6GB RAM là sự kết hợp cần đặt câu hỏi.
Người mua tại Việt Nam nên làm gì
Tại Việt Nam, tác động đến theo hai đường. Đường dễ thấy là giá niêm yết: nhiều hãng đã điều chỉnh tăng giá bán lẻ trong nước từ đầu năm 2026. Đường kín đáo hơn là cấu hình: cùng một tầm tiền nhưng bản RAM cao bị cắt khỏi danh mục chính hãng, hoặc thế hệ mới có RAM thấp hơn thế hệ cũ ở cùng mức giá.
Từ đó rút ra bốn nguyên tắc thực dụng khi chọn máy trong quý cuối năm nay.
Một, coi 8GB là mức sàn nếu định dùng máy từ ba năm trở lên. Ở tầm giá quanh 7 tới 10 triệu đồng, đây vẫn là mức phổ biến, ví dụ nhóm máy tầm trung mới ra như Redmi Note 17 với giá khởi điểm 6,99 triệu đồng tại Việt Nam.
Hai, đừng trả thêm nhiều tiền để lên 16GB. Khoản chênh giữa bản 12GB và 16GB thường không đổi lại lợi ích tương xứng với người dùng phổ thông, nhất là khi khoản chênh đó đang bị đội lên vì giá bộ nhớ.
Ba, bỏ qua con số RAM ảo ghi trên hộp. Đó là phần mượn từ bộ nhớ trong, chậm hơn RAM thật nhiều lần, chỉ có tác dụng giữ thêm vài ứng dụng nhẹ trong nền.
Bốn, nếu máy đang dùng vẫn tốt thì đây không phải thời điểm đẹp để đổi. Cùng một cuộc khủng hoảng bộ nhớ đang đẩy giá cả máy tính lẫn linh kiện, và mức tăng đã được ghi nhận rõ trong bài giá RAM và SSD tăng vọt, có nên mua laptop hay PC lúc này. Với người dùng máy tính cũ muốn kéo dài tuổi thọ thiết bị thay vì mua mới, bảng giá linh kiện thực tế trong nước nằm ở bài nâng cấp RAM, SSD cho laptop cũ.
Cuối cùng, một lưu ý về cách đọc tin loại này. Các dự báo chuỗi cung ứng thường đúng về xu hướng nhưng hay lệch về thời điểm và mức độ. Điều chắc chắn là hướng đi: bộ nhớ đắt hơn, cấu hình chặt tay hơn. Điều chưa chắc chắn là chuyện này kéo dài bao lâu, và các mốc dự báo cho giai đoạn phục hồi hiện vẫn dao động khá rộng giữa các đơn vị phân tích.
