Codec Bluetooth AAC, aptX, LDAC là gì? Chọn tai nghe không dây sao cho đúng

SBC, AAC, aptX, LDAC: bảng thông số tai nghe không dây đầy những cái tên codec khó hiểu. Chúng quyết định một phần chất lượng âm thanh và độ trễ khi nghe qua Bluetooth, nhưng không phải ai cũng cần codec cao cấp nhất. Bài viết giải thích từng codec và giúp người mua chọn tai nghe hợp với điện thoại của mình.

Codec Bluetooth là gì và vì sao quan trọng?

Khi nghe nhạc không dây, âm thanh từ điện thoại được nén lại, truyền qua Bluetooth tới tai nghe rồi giải nén để phát ra. Codec chính là bộ quy tắc nén và giải nén đó. Vì băng thông Bluetooth có giới hạn, codec quyết định lượng dữ liệu âm thanh truyền đi, từ đó ảnh hưởng tới độ chi tiết, độ ổn định và độ trễ.

Một điểm cốt lõi cần nhớ là cả nguồn phát lẫn tai nghe phải cùng hỗ trợ một codec thì mới dùng được codec đó. Nếu điện thoại có LDAC nhưng tai nghe không hỗ trợ, hệ thống sẽ tự lùi về codec chung như SBC. Vì vậy, biết điện thoại của mình hỗ trợ codec nào là bước đầu tiên khi chọn tai nghe.

Giải thích các codec Bluetooth khi chọn tai nghe không dây. Nguồn: YouTube

Từng codec phù hợp với ai?

SBC là codec cơ bản mọi thiết bị Bluetooth đều có, đủ dùng cho nhu cầu nghe thông thường dù chất lượng và độ trễ chỉ ở mức trung bình. AAC phổ biến và được tối ưu tốt trên iPhone, nên với người dùng Apple, một tai nghe AAC chất lượng là lựa chọn hợp lý, các codec khác gần như không phát huy.

Với Android, hệ aptX của Qualcomm rất đáng chú ý, gồm aptX cho chất lượng tốt, aptX HD cho độ phân giải cao hơn, aptX Adaptive cân bằng chất lượng và độ trễ, và aptX Lossless hướng tới âm thanh gần như không mất dữ liệu. LDAC của Sony nhắm tới người mê âm thanh hi-res với bitrate cao. Mới hơn, LC3 đi cùng Bluetooth LE Audio cải thiện hiệu quả và độ trễ, là tương lai của âm thanh không dây.

Bitrate, độ trễ và những con số dễ gây hiểu lầm

Nhiều bảng thông số nhấn mạnh bitrate, tức lượng dữ liệu truyền mỗi giây, như thước đo chất lượng. SBC thường ở mức khoảng 328kbps, AAC quanh 256kbps, aptX khoảng 352kbps, aptX HD lên tới 576kbps, còn LDAC có thể đạt tới khoảng 990kbps ở chế độ ưu tiên chất lượng. Con số cao hơn về lý thuyết cho phép giữ lại nhiều chi tiết âm thanh hơn, nhưng đây không phải toàn bộ câu chuyện. Cách một codec xử lý nén, độ trễ đi kèm và độ ổn định kết nối trong môi trường nhiều nhiễu sóng đều ảnh hưởng tới trải nghiệm thực tế.

LDAC chẳng hạn, có thể chạy ở ba mức bitrate khác nhau và tự hạ xuống khi sóng yếu để tránh ngắt quãng, nghĩa là không phải lúc nào người nghe cũng nhận được mức cao nhất. Trong khi đó, aptX Adaptive thay đổi bitrate linh hoạt theo thời gian thực để cân bằng giữa chất lượng và độ trễ, đặc biệt hữu ích khi vừa nghe nhạc vừa xem video. Vì vậy, so sánh codec chỉ dựa trên con số bitrate cao nhất trên giấy dễ dẫn tới kỳ vọng sai.

Độ trễ là yếu tố ít được quảng cáo nhưng ảnh hưởng rõ khi xem phim hoặc chơi game. Độ trễ cao khiến âm thanh lệch so với hình ảnh, gây khó chịu. Các codec và chế độ độ trễ thấp như aptX Adaptive ở mode low latency, hoặc codec LC3 của Bluetooth LE Audio, giúp giảm đáng kể khoảng lệch này. Người chủ yếu xem nội dung video nên ưu tiên yếu tố này thay vì bitrate tối đa.

Codec cao cấp có thực sự cần thiết?

Đây là câu hỏi quan trọng để tránh chi tiền không đáng. Để nghe ra khác biệt của LDAC hay aptX Lossless so với AAC, bạn cần đồng thời ba yếu tố: file nhạc chất lượng cao, một tai nghe đủ tốt và đôi tai tinh nhạy. Với người nghe nhạc nén qua các ứng dụng streaming phổ thông, khác biệt giữa các codec cao cấp thường rất khó nhận ra.

Vì vậy, đừng mua tai nghe chỉ vì nó có LDAC nếu nguồn nhạc và thiết bị của bạn không tương xứng. Thay vào đó, hãy quan tâm tới chất lượng driver, độ vừa vặn, khả năng chống ồn và thời lượng pin, những yếu tố ảnh hưởng tới trải nghiệm nghe nhiều hơn cả codec. Cách tiếp cận này giống như khi chọn cấu hình điện thoại, nên ưu tiên thứ thực sự dùng tới, như đã bàn trong bài điện thoại cần bao nhiêu RAM là đủ.

Lời khuyên khi chọn tai nghe không dây

Trước khi mua, hãy kiểm tra điện thoại của bạn hỗ trợ codec nào, rồi chọn tai nghe tương thích để tận dụng. Người dùng iPhone nên ưu tiên tai nghe AAC tốt, người dùng Android có thể tìm tai nghe aptX hoặc LDAC nếu thực sự nghe nhạc chất lượng cao. Nếu hay chơi game hoặc xem video, hãy chú ý tới độ trễ và các chế độ low latency.

Quan trọng hơn cả là nghe thử nếu có thể, vì cảm nhận âm thanh rất cá nhân. Codec chỉ là một mảnh ghép, còn trải nghiệm tổng thể đến từ sự kết hợp của thiết bị, chất nhạc và chính đôi tai bạn. Chọn theo nhu cầu thực tế sẽ luôn đáng tiền hơn chạy theo thông số.

Bluetooth LE Audio và codec LC3 thay đổi điều gì?

Bước tiến lớn nhất của âm thanh không dây những năm gần đây là Bluetooth LE Audio cùng codec mặc định LC3. Khác với SBC vốn cũ và kém hiệu quả, LC3 cho chất lượng tương đương hoặc tốt hơn ở mức bitrate thấp hơn nhiều, nghĩa là tiết kiệm pin trong khi vẫn giữ âm thanh sạch. Với tai nghe true wireless vốn có viên pin nhỏ, lợi ích về thời lượng pin từ LC3 rất đáng kể. Khi chọn mua, bạn có thể tham khảo thêm các tiêu chí chọn tai nghe true wireless để có lựa chọn phù hợp.

LE Audio còn mở ra các tính năng mới ngoài chất lượng thuần túy. Auracast cho phép một nguồn phát chia sẻ âm thanh tới nhiều tai nghe cùng lúc, hữu ích ở nơi công cộng như sân bay hay phòng chờ. Tính năng nghe đa thiết bị và độ trễ thấp hơn cũng nằm trong gói nâng cấp này. Tuy nhiên, để dùng được, cả điện thoại lẫn tai nghe đều phải hỗ trợ LE Audio, và hệ sinh thái này vẫn đang trong giai đoạn phổ cập, nên không phải máy nào hiện nay cũng tận dụng được.

Với người đang chọn mua tai nghe trong giai đoạn chuyển giao này, một thiết bị hỗ trợ cả các codec quen thuộc lẫn LC3 sẽ bền tương lai hơn. Dù vậy, cũng không cần vội thay tai nghe chỉ vì LC3, vì các codec hiện có vẫn cho trải nghiệm tốt và hệ sinh thái LE Audio cần thêm thời gian để đầy đủ. Tư duy chọn theo nhu cầu thực tế này cũng đúng khi cân nhắc cấu hình phần cứng nói chung, như khi quyết định màn hình OLED hay LCD phù hợp hơn.