Chuẩn kháng nước IP68, IP67, IP69 là gì? Điện thoại có chống nước thật không?

IP67, IP68, IP69: các con số kháng nước xuất hiện trên hầu hết điện thoại đời mới khiến nhiều người yên tâm mang máy ra mưa hay xuống hồ bơi. Nhưng kháng nước không đồng nghĩa với chống nước tuyệt đối, và hiểu sai có thể khiến máy hỏng oan mà không được bảo hành. Bài viết giải thích ý nghĩa từng chuẩn và những lưu ý quan trọng.

Các con số trong chuẩn IP nghĩa là gì?

IP là viết tắt của Ingress Protection, một tiêu chuẩn quốc tế đánh giá khả năng chống xâm nhập của vật rắn và nước. Sau hai chữ IP là hai con số. Số đầu tiên chỉ khả năng chống bụi và vật rắn, cao nhất là 6 nghĩa là kín bụi hoàn toàn. Số thứ hai chỉ khả năng chống nước, từ 0 tới 9.

Nếu một trong hai vị trí là chữ X, ví dụ IPX4, nghĩa là chỉ số đó không được kiểm định chính thức, chứ không phải bằng không. Hầu hết điện thoại cao cấp hiện nay đạt IP68, một số máy bền bỉ còn thêm IP69 cho khả năng chịu tia nước áp lực. Hiểu cách đọc này giúp bạn biết chính xác máy của mình bền tới đâu trước nước và bụi.

Giải thích ý nghĩa các chuẩn kháng nước IP trên smartphone. Nguồn: YouTube

Kháng nước khác chống nước tuyệt đối

Đây là hiểu lầm tai hại nhất. Các chuẩn IP được kiểm định trong phòng thí nghiệm với nước sạch, tĩnh, ở nhiệt độ và áp suất chuẩn trong thời gian nhất định. Thực tế sử dụng khác xa điều kiện đó. Nước hồ bơi chứa clo, nước biển có muối ăn mòn, nước nóng và áp lực khi bơi lội hay xối mạnh đều có thể vượt quá khả năng kháng nước và làm hỏng máy.

Vì vậy, nên hiểu kháng nước là lớp bảo vệ giúp yên tâm khi gặp mưa, đổ nước hay lỡ rơi máy vào bồn rửa, chứ không phải để cố tình quay phim dưới hồ bơi hay ngâm máy lâu. Khả năng này cũng giảm dần theo thời gian khi gioăng cao su và keo dán xuống cấp, đặc biệt sau va đập hoặc sửa chữa mở máy.

Chuẩn IP được kiểm định như thế nào?

Để gắn nhãn IP, sản phẩm phải vượt qua loạt bài thử theo tiêu chuẩn IEC 60529 của Ủy ban Kỹ thuật Điện Quốc tế. Số đầu tiên đo bằng các bài thử chống vật rắn, từ que dò đường kính lớn cho tới bụi mịn trong buồng kín, mức 6 nghĩa là không một hạt bụi nào lọt vào sau thời gian thử quy định. Số thứ hai đo bằng các bài thử nước, từ nhỏ giọt thẳng đứng, phun nghiêng, xịt vòi cho tới ngâm chìm hoàn toàn.

Điều quan trọng là toàn bộ quá trình diễn ra trong điều kiện chuẩn hóa: nước sạch, ở nhiệt độ phòng, áp suất ổn định và thời gian giới hạn, thường là 30 phút với các bài ngâm. Máy đứng yên, không có chuyển động mạnh tạo áp lực cục bộ như khi bơi lội hay xối nước. Chính vì điều kiện thử nghiệm lý tưởng này, kết quả phòng thí nghiệm không phản ánh đầy đủ những gì xảy ra ngoài đời, nơi nước có hóa chất, nhiệt độ thay đổi và áp lực bất thường. Đó cũng là lý do hai máy cùng đạt IP68 vẫn có thể bền nước khác nhau, vì mỗi hãng tự chọn độ sâu và thời gian công bố cho con số thứ hai.

Một điểm ít người để ý là chuẩn IP chỉ kiểm định với nước, không bao gồm các chất lỏng khác. Cà phê, nước ngọt có ga, nước biển hay xà phòng đều có thành phần ăn mòn hoặc để lại cặn, có thể làm hỏng gioăng và bảng mạch dù máy ghi IP68. Vì vậy, con số trên hộp chỉ là điểm khởi đầu để hiểu giới hạn của máy, không phải lời hứa cho mọi tình huống tiếp xúc chất lỏng.

Vì sao lỗi do nước không được bảo hành?

Nhiều người ngạc nhiên khi máy kháng nước bị vào nước lại không được bảo hành. Lý do là kháng nước là tính năng phòng ngừa rủi ro, không phải cam kết chống nước vĩnh viễn trong mọi điều kiện. Các gioăng và keo kín nước hao mòn tự nhiên, nên hãng không thể đảm bảo khả năng này suốt vòng đời máy.

Do đó hầu hết nhà sản xuất loại trừ hư hỏng do chất lỏng khỏi điều kiện bảo hành. Bên trong máy thường có một chỉ thị thấm nước nhỏ, đổi màu khi tiếp xúc nước, giúp trung tâm bảo hành xác định nguyên nhân lỗi. Đây là lý do nên xem kháng nước là tấm lưới an toàn, không phải giấy phép dùng máy dưới nước.

Mẹo dùng máy kháng nước an toàn

Quan trọng nhất là không sạc khi máy còn ướt, vì cổng sạc dính nước dễ gây chập. Hãy lau khô máy và cổng trước khi cắm sạc. Tránh để máy tiếp xúc nước biển, nước nóng, nước có hóa chất và các tia nước áp lực mạnh, vì đây đều là những tình huống ngoài điều kiện kiểm định.

Nếu máy lỡ bị ướt, hãy lau khô, để cổng hướng xuống cho nước thoát ra và để máy khô tự nhiên, không dùng máy sấy nóng hay cho vào gạo theo lời đồn. Với máy đã dùng lâu hoặc từng rơi vỡ, đừng quá tự tin vào khả năng kháng nước nữa. Việc kiểm tra kỹ tình trạng máy cũng quan trọng khi mua máy cũ, như đã nêu trong bài cách kiểm tra iPhone cũ trước khi mua.

Khi nào nên dùng thêm ốp hoặc túi chống nước?

Với những hoạt động chủ động dưới nước như bơi, lặn hồ bơi, chơi thể thao biển hay quay phim dưới nước, chuẩn IP có sẵn của máy không đủ để yên tâm. Trong các tình huống này, một túi chống nước chuyên dụng hoặc ốp kín nước đạt chứng nhận riêng là giải pháp an toàn hơn nhiều. Các phụ kiện này được thiết kế để chịu áp lực nước ở độ sâu lớn và thời gian dài, vượt xa điều kiện kiểm định IP của điện thoại. Ngay cả các flagship đạt chuẩn IP68 như Xiaomi 17 Ultra cũng không được thiết kế để bơi hay lặn chủ động.

Người thường xuyên làm việc ngoài trời, đi rừng, công trường hay môi trường nhiều bụi và độ ẩm cao cũng nên cân nhắc các dòng máy bền bỉ đạt chuẩn IP69, chẳng hạn Realme 16T với độ bền cao và pin lớn, vốn chịu được cả tia nước áp lực mạnh dùng để rửa thiết bị. Tuy nhiên, ngay cả với các máy này, nguyên tắc tránh nước biển và nước nóng vẫn giữ nguyên, vì muối và nhiệt độ cao gây hại theo cơ chế khác với áp lực nước.

Cuối cùng, một thói quen đơn giản giúp kéo dài khả năng kháng nước là giữ cho khay SIM, cổng sạc và các gioăng luôn sạch và khô. Bụi bẩn kẹt vào gioăng cao su làm hở khe rất nhỏ, đủ để nước thấm qua theo thời gian. Lau khô máy sau khi tiếp xúc nước, không tự ý tháo máy và mang đi kiểm tra định kỳ nếu máy từng rơi vỡ sẽ giúp lớp bảo vệ này duy trì lâu hơn. Khi mua máy đã qua sử dụng, việc kiểm tra tình trạng gioăng và dấu hiệu từng mở máy cũng rất đáng làm, tương tự các bước trong bài cách kiểm tra iPhone cũ trước khi mua.